Rider–Waite–Smith Tarotu

Rider–Waite–Smith tarotu nedir?

Rider–Waite–Smith tarotu, okült yazar Arthur Edward Waite’in tasarladığı, ressam Pamela Colman Smith’in çizdiği, 1909’da Londra’da yayımlanan ve adını yayıncısı William Rider & Son ile iki yaratıcısından alan 78 kartlık tarot destesidir. Çoğu insanın “tarot” deyince gözünün önüne getirdiği destedir: uçuruma doğru adım atan Deli, yıldırım çarpan Kule, kalbi delinmiş Kılıç Üçlüsü.

Onu ayıran şey Küçük Arkana’nın resimleriydi. Yaygın Marsilya destelerinde sayı kartları dizilmiş kupalar, sikkeler, kılıçlar ya da asalardan oluşurdu. Smith, 2’den 10’a kadar olan 36 karta insanlı ve olaylı sahneler çizdi: Kupa Beşlisi devrilmiş kupalara bakan pelerinli bir figür, Kılıç Sekizlisi kılıçlar arasında bağlı bir kadın gösterir. Dört As’ta ise buluttan çıkan bir el takımın simgesini tutar; vurgu elementin başlangıcıdır.

Destenin temel özellikleri:

• Büyük Arkana: 22 kart; Deli 0 numaralı, Güç VIII, Adalet XI.
• Takımlar: Asalar, Kupalar, Kılıçlar ve Tılsımlar.
• Saray kartları: Sayfa, Şövalye, Kraliçe ve Kral.
• Küçük Arkana resimleri: 2’den 10’a kadar sayı kartlarında anlatılı sahneler; Aslarda elementin başlangıcını gösteren simgesel resimler.
• Arkasındaki sistem: Golden Dawn eşleşmeleri; elementler, gezegenler ve burçlar.

Larisa, Rider–Waite, Katina ve kendi destesi olan Larisa ile çalıştığını belirtir. Rider–Waite–Smith’i incelerken sahne düzenini, kart numaralarını ve takım simgelerini bu destenin özellikleri olarak okuyun; farklı bir destenin resimlerini kendi ayrıntılarıyla değerlendirin.

Rider–Waite–Smith destesinin hikâyesi

Waite ve Smith, 19. yüzyılın sonunda tarotu İbrani harfleri, elementler ve astrolojiyle ilişkilendiren Londra’daki Golden Dawn tarikatının üyeleriydi. Waite desteyi bu çerçevede tasarladı, tarikatın bazı öğretilerini de örtülü bıraktı; Smith ise onun yönergelerini resme dönüştürdü.

Pamela Colman Smith (1878–1951) kitap resimleyen, sahne tasarlayan ve masal anlatan bir sanatçıydı; 78 kartı 1909’da birkaç ay içinde çizdi. Küçük Arkana’nın pek çok kartında kozlardan daha serbest çalıştı ve farklı kaynaklardan beslendi. Örneğin Kılıç Üçlüsü, 1490’lardan kalma İtalyan Sola Busca destesindeki aynı kartı, bir kalbi delen üç bıçağıyla yakından izler. Smith hayattayken çok az para ve takdir gördü; adının destenin adına eklenmesi ancak son on yıllarda yaygınlaştı.

Waite 1910’da her kart için düz ve ters anlam veren The Pictorial Key to the Tarot kitabını yayımladı. 1950’lerin sonundan itibaren Amerikan baskıları desteyi dünya standardı hâline getirdi; sonraki destelerin çoğu ya onun sahnelerini yeniden çizer ya da onlara cevap verir.

Rider–Waite–Smith resimleriyle okumak

Sahnenin hikâyesini anlatmasına izin verin. Kartta ne olduğunu sorun: kim hareket ediyor, az önce ne oldu, sırada ne olabilir? Kılıç Altılısı küçük bir kayıkla yapılan bir geçiştir; Tılsım Dokuzlusu bakımlı bir bahçede tek başına duran bir kadındır. Sahne ilk anlamdır.

Ayrıntıları izleyin. Smith kartları işaretlerle doldurdu: göğün rengi, bir bakışın yönü, küçük bir hayvan, bir figürün duruşu. Pek çok Kılıç kartındaki gri gökler, Deli’nin ve Büyücü’nün arkasındaki parlak sarı, Kupa Ası’ndaki su, Kupa Kraliçesi’nin kıyısı ve Kupa Kralı’nın denizi gibi ayrıntılar.

Alttaki sistemi tanıyın. Büyük Arkana kartları Golden Dawn geleneğinde element, gezegen ya da burçla eşleşir: Büyücü Merkür’le, İmparator Koç’la bağlantılıdır. Küçük Arkana’da 2’den 10’a kadar sayı kartlarının her biri bir gezegen ve burç dekanıyla, yani burcun on derecelik bölümüyle ilişkilendirilir. Aslar ise takımlarının element köklerini temsil eder. Bu ayrım, resmin yanında ikinci bir yorum katmanı sunar.

Tek bir resmi tek anlam sanmayın. RWS resimleri birer yorumdur; kartların tek olası biçimi değildir. Başka bir desteyle okurken onun kendi resimlerini okuyun; Smith’in çizdiği bir ayrıntıdan çıkan anlam, o ayrıntının olmadığı yerde geçerli olmayabilir.

Ters anlamları dikkatle kullanın. Waite’in kitabı her kart için ayrı bir ters anlam verir; bunların hepsi düz anlamın zıddı değildir. Asa Dörtlüsü’nde anlam değişmezken bazı kartlarda farklı temalar eklenir. Modern yorumda ters yön, soruya göre gecikme, içe dönüş ya da kartın gölge yanı üzerinden de okunur.

Rider–Waite–Smith destesinden örnekler

Bir sahneyi okumak: Kılıç Altılısı. Kayığın içinde sırtı dönük, örtülü bir kadın ve bir çocuk vardır; bir adam düz dipli kayığı uzun bir sırıkla ilerletir. Kayığın bir yanındaki su dalgalı, öbür yanındaki durgundur. Bu ayrıntılar geçiş, taşınan yük ve yolculukta alınan destek temalarını birlikte kurar. Kayığın içindeki kılıçlara da bakın: hareket hâlindeki figürler, yük ve yön aynı resmin parçalarıdır.

Okumayı ayrıntılandıran bir sahne: Kılıç Onlusu. Yerde on kılıcın altında bir figür yatar; göğün karanlığı ufukta sarı bir şeride açılır. Kartın sert temaları bitiş, yenilgi ve tükenmişliktir. Ön plandaki hareketsiz figür ile uzaktaki renk değişimini birlikte inceleyin. Açılımda hangi çabanın sonuna gelindiğini ve hangi yükün taşındığını sorun; sahnenin ağırlığı yorumun merkezinde kalsın.

Bağlam içinde bir Büyük Arkana kartı: Aşıklar. RWS’deki Aşıklar, eski destelerdeki iki kadın arasında seçim yapan genç adam yerine bir erkek, bir kadın ve üstlerinde bir melek gösterir. Bu değişiklik kartın anlamını birlikteliğe ve değerler arasında bir seçime kaydırdı. Bir ilişki açılımında iki insanın özünde neyi paylaştığını sorar.

RWS ayrıntısını başka bir desteye taşımak. RWS’deki Kupa Sekizlisi’ne, yani gece yürüyüp giden figüre alışmış bir yorumcu, başka bir destede bambaşka bir resimle karşılaşır. Artık doyurmayanı geride bırakma anlamı yerinde durur; gece yürüyüşü ise kartın kendisine değil, Smith’in yorumuna aittir.