Deli'nin Yolculuğu

Tarotta Deli’nin yolculuğu ne demek?

Deli’nin yolculuğu, 22 Büyük Arkana kartını kesintisiz bir hikâye olarak okuyan yaklaşımdır: 0 numaralı Deli yola çıkar ve I’den XXI’e kadar her koz kartıyla bir gelişim durağında karşılaşır. Ayrı bir kart ya da açılım değil, Büyük Arkana’ya bakmanın bir yoludur; aynı kartlar numara sırasıyla okununca bir hayatın bölümlerine dönüşür. Tek bir kart bir temayı adlandırır, yolculuk ise o temadan önce neyin geldiğini ve onun neyin önünü açtığını gösterir.

Rider–Waite–Smith’in sırası ve görsel ayrıntılarıyla bu hikâye şöyle kurulur.

Yola çıkış. Deli hafif bir heybeyle, haritasız yola koyulur. Karşısına çıkan ilk iki öğretmen birbirinin zıddıdır: Büyücü odaklanmış iradenin masadaki araçlarla neler yapabileceğini, Başrahibe ise daha hiçbir şey yapılmadan, sessizlikte bilineni gösterir.

Dünyayı tanımak. İmparatoriçe doğayı, bedeni ve şefkati; İmparator düzeni, kuralları ve korumayı; Aziz bir topluluğun ortak öğretisini anlatır. Üçü birlikte her yolcunun aldığı terbiyedir: cömert, düzenli ve büyüklerden devralınmış.

Yön seçmek. Aşıklar kartında Deli ilk kez anne babasının değil, kendi değerlerinin yol gösterdiği bir seçim yapar. Savaş Arabası seçimin ardından hedefe yönelme, kararlılık ve farklı dürtüleri yönetme temasını getirir.

İçe dönüş. Başarı yeni sorular doğurur. Güç gürültülü değil yumuşak bir cesaret ister, Ermiş elinde feneriyle yalnız kalınacak bir zaman. Kader Çarkı ne planlarsak planlayalım koşulların döndüğünü hatırlatır, Adalet ise yolcunun şimdiye kadar yaptıklarını tartar.

Bırakmak. Asılan Adam yolu durdurur ve bakışı tepetaklak eder. Ölüm bitiş, kayıp ve dönüşümü, Denge ise ölçüyü ve farklı parçalar arasında uyum arayışını anlatır.

Karanlıktan geçiş. Şeytan bağımlılıkları, takıntıları, kontrolü ve kopması güç bağları; Kule ani sarsıntıyı ve yapının yıkılışını anlatır. Yıldız bu temaların yanına umut ve yeniden güven arayışını, Ay ise belirsizliği, şüpheleri ve rüyaları koyar. Yolcunun aradığı umutla karşısındaki belirsizlik aynı hikâyede ayrı ayrı ele alınır.

Aydınlığa çıkış. Güneş berraklık ve sade bir sevinçtir. Mahkeme kalkıp bütün bir hayatın hesabını vermeye çağırır. Dünya ise varıştır: tamamlanan bir çember. Deli buradan, daha bilge olarak, yeni bir turun başında yeniden yola çıkabilir.

Deli’nin yolculuğu fikri nereden çıktı?

Koz kartları bir hikâye anlatmak için tasarlanmadı. 15. yüzyıl İtalya’sında trionfi adıyla bilinen kartlar bir kart oyunu içindi ve sıraları, Marsilya düzeni yaygınlaşana kadar bölgeden bölgeye değişiyordu. Bugün çoğu okuyucunun bildiği sıra, 1909 tarihli Rider–Waite–Smith destesinin sırasıdır; bu deste Golden Dawn’ı izleyerek Güç’ü VIII, Adalet’i XI numaraya koyar.

Kozların içinden tek bir yolcunun geçtiği fikri 20. yüzyıla aittir. 1960’lar ve 70’lerin tarot yazarları (en tanınmışlarından biri Eden Gray) Büyük Arkana’yı Deli’nin sırayla geçtiği duraklar olarak öğrettiler. I’den XXI’e kadar kartların yedişerli üç sıraya dizildiği, Deli’nin ise dışarıda bırakıldığı düzen bu hikâyenin bilinen resmi oldu. Rachel Pollack’ın 1980 tarihli Seventy-Eight Degrees of Wisdom kitabı hikâyeyi derinleştirdi; o günden beri Büyük Arkana’yı sırasıyla öğrenmenin yerleşik yollarından biridir.

Pek çok okuyucu bu yolculuğu, mitolog Joseph Campbell’ın 1949’da Kahramanın Sonsuz Yolculuğu adıyla bilinen kitabında anlattığı kahraman yolculuğuna benzetir: ayrılış, sınavlar, dönüş. Benzetme yenidir, ama hikâyenin neden tanıdık geldiğini açıklar: sayısız masal ve mitin iskeletini taşır.

Okurken yolculuğu nasıl kullanırsınız?

Kartı yolun üstüne yerleştirin. Bir Büyük Arkana çıktığında hikâyenin hangi kesimine ait olduğunu sorun. İlk kartlarda benlik ve dünyayla ilişki, ortadakilerde içe dönüş ve bırakma öne çıkar; son bölümde yıkım, umut, belirsizlik, açıklık ve tamamlanma temaları karşılaştırılır. İmparator kurmaktan söz eder, birkaç durak sonra gelen Kule ise kurulanın yıkılmasından.

Bir adım geriye, bir adım ileriye bakın. Dizide kartın iki yanındaki kozlar, onun temasını başka temalarla karşılaştırmanızı sağlar. Ölüm, Asılan Adam ile Denge’nin arasında durur: duraklama, bitiş ve uyum arayışı yan yana gelir. Asılan Adam’da duraklamanın nedenini, Ölüm’de neyin sona erdiğini, Denge’de ise uyumun hangi düzenlemeleri gerektirdiğini araştırın. Üç temayı ayrı ayrı inceleyip sorunuzdaki bağlantılarını kurun.

İki kart arasındaki mesafeyi ölçün. Büyücü ile Dünya gibi birbirinden uzak iki kart, tek bir soruya hem başlangıcı hem varışı koyar: yeni edindiğiniz bir beceri ve onun alabileceği bitmiş biçim. Yıldız ile Ay gibi yan yana iki kart ise aynı geçidi iki yüzüyle anlatır.

Takvim gibi okumayın. Duraklar yıl, yaş ya da basamak değildir. Kule’yi çekmek hayatınızda belirli bir noktaya geldiğiniz ya da önce Şeytan’dan geçmeniz gerektiği anlamına gelmez. İnsan ilk kartlara defalarca, hayatın farklı alanlarında aynı anda döner; yolculuk bir merdiven değil, çemberdir.

Deli’yi kendiniz sayın. Bu okumada yolcu soruyu soran kişidir. Deli başka Büyük Arkana kartlarının yanında çıktığında başlangıç, açıklık ve hazırlıksızlık temalarını onların yanına koyun. Hangi soruya yeni bir gözle baktığınızı ve hangi konuda hazırlık gerektiğini araştırın.

Yolculuğun duraklarından açılım örnekleri

Aşıklar, ardından Savaş Arabası. Başka bir şehre taşınmayı soruyorsunuz ve bu iki kart yan yana geliyor. Aşıklar seçimin dayandığı değerleri, Savaş Arabası ise yön belirleme ve kararlılık temasını öne çıkarır. Taşınma isteğinizin hangi değere dayandığını ve bu seçeneğin hangi hazırlıkları gerektirdiğini birlikte değerlendirin.

Kalabalık bir açılımda Ermiş. İş sorusunda üç hareketli Asa kartının ortasına Ermiş düşüyor. Ermiş yolun içe dönük kesimindendir: Asaların girişim ve hız temasını, amaçlarınızı yeniden düşünme ihtiyacıyla karşılaştırın. Hangi işe neden emek verdiğinizi ayırmak için bir mola düşünün.

Kule’nin ardından Yıldız. Ani bir ayrılık sorusunda bu iki kartı yan yana düşünün: Kule sarsılan düzeni ve yıkımı, Yıldız ise umut ve yeniden güven arayışını anlatır. İkisi birlikte, yaşanan hasarı olduğu gibi görmekle umut isteğini birbirinden ayırır. Soruyu, “Neyi kaybettim ve bugün neye tutunmak istiyorum?” diye kurun.

Geçmişte Güneş, sonuçta Deli. Burada sıra tersine işliyor gibi görünür, ta ki çemberi hatırlayana kadar. Geçmişteki Güneş açıklık ve sevinç temasını, sonuçtaki Deli ise yeniye açıklık ile hazırlıksızlık arasındaki gerilimi öne çıkarır. Asıl soru, olası bir başlangıca neyi taşımak ve hangi hazırlığı yapmak istediğinizdir.