Bilinçaltı

Bilinçaltı ne demek?

Bilinçaltı, gündelik dilde farkındalık dışında kalan anıları, öğrenilmiş alışkanlıkları, duygusal çağrışımları ve dile gelmemiş istek veya korkuları anlatan geniş kavramdır. Bir kokuyla çocukluğunuzdaki bir odayı hatırladığınızı ya da tanıdık bir ses tonuna sertçe tepki verdiğinizi düşünün. Bu örnekleri yorumlarken duyduğunuz veya gördüğünüz ayrıntıyı, hatırladığınız durumu ve o anda verdiğiniz tepkiyi ayrı yazın; çağrışımın sizin için taşıdığı anlamı inceleyin.

Kelimenin yakın komşuları vardır:

• Bilinç: belli bir anda farkında olduğunuz düşünceler, duygular ve algılar.
• Bilinçaltı: gündelik dilde farkındalık dışında kalan zihinsel içerikleri anlatan geniş kavram.
• Bilinç öncesi: o anda aklınızda olmayan ama hatırlanabilen içerikler için kullanılan psikanalitik terim.
• Bilinçdışı: psikanalizde farkındalık dışında işleyen süreçler ve içerikler.
• Kolektif bilinçdışı: Jung’un kuramında insanlığın ortak arketiplerinin bulunduğu alan.

Farkındalığın altında olup bitenlerin çoğu yalnızca işleri kolaylaştırır: eve giden yolu bulmak, bir yüzü tanımak, düşmek üzere olan bardağı yakalamak. Yalnızca bir kısmı bakılması daha zor olanı taşır: o anda fazla geldiği için bir kenara konmuş duygular ya da insanın kendisi hakkında erken yaşta edindiği inançlar. Rüya ve kart çalışması en çok bu ikinci kısımla ilgilenir.

Rüya, tarot ve astroloji yazılarında bilinçaltı geniş anlamda, uyanık zihnin gözünün önünde tutmadığı her şey için kullanılır. Basit bir örnek: biri bir iş görüşmesinden önce sık sık otobüsü kaçırdığını görür. Rüya görüşme hakkında hiçbir şey tahmin etmez; kişinin gün içinde kendine itiraf etmediği “hazır değilim” kaygısını gösteriyor olabilir.

Bilinçaltı kavramının kökeni

Zihinsel hayatın büyük kısmının farkındalığın dışında yaşandığı fikri eskidir, ama bugünkü kelimeler 19. yüzyıldan kalmadır. Fransız psikolog Pierre Janet, farkındalıktan kopmuş zihinsel etkinlik için subconscient, yani bilinçaltı terimini kullandı. Sigmund Freud ise das Unbewusste, yani bilinçdışı demeyi tercih etti ve Rüyaların Yorumu’nda rüya yorumunu ona giden “kraliyet yolu” diye andı. Carl Jung daha sonra kişisel bir bilinçdışından ve anne, kahraman, gölge gibi arketiplerle dolu daha derin, kolektif bir bilinçdışından söz etti.

Bugünkü akademik psikoloji daha çok örtük ya da otomatik süreçlerden söz eder ve Freud’un pek çok özgül iddiasına temkinle yaklaşır. Ama temel gözlem, yani insanların bildiklerinden fazlasıyla hareket ettiği, geniş ölçüde kabul görür.

Ezoterik gelenekler aynı alan için kendi dillerini kullanır: gizli benlik, iç dünya, ruhun hafızası. Tarotta ve astrolojide bilinçaltı kelimesi, psikolojik fikirlerin eski sembol sistemleriyle buluştuğu 20. yüzyılda yaygınlaştı.

Bilinçaltı rüyada, kartlarda ve haritada nasıl görünür?

Rüyada duyguyu izleyin. Korku, rahatlama veya özlem hissettiğiniz sahneyi yazın; bu duygunun rüyanın hangi anında ortaya çıktığını belirtin. Uyanık hayatınızda hangi durumla bağ kurduğunuzu sorun ve sahnedeki olayla kişisel çağrışımınızı birlikte inceleyin.

Tekrara dikkat edin. Tekrar eden bir rüya imgesi, sürekli çıkan bir kart, ilişkilerde tekrar ettiğiniz bir döngü: dile gelmemiş malzeme kendini çoğu zaman tekrarla fark ettirir.

Tarotta ilk tepkinizi fark edin. İlk gördüğünüz ayrıntı ya da hemen hoşlanmadığınız kart, dikkatinizin nereye gittiğine dair bir şey söyler. Ay ve Başrahibe gibi kartlar çoğu zaman gizli ya da sezgisel tarafla doğrudan konuşan kartlar olarak okunur.

Astrolojide Ay’a, 12. eve ve Neptün’e bakın. Modern astrologlar Ay’ı içgüdüsel duygusal tepkilerle, 12. evi gizli ya da sessizce taşınan şeylerle, Neptün’ü de rüyalar ve hayal gücüyle ilişkilendirir.

Sembolleri soruya çevirin. Bir sembolün genel olarak ne anlama geldiğini sormak yerine sizin için ne anlama geldiğini sorun: “Hayatımda bu kilitli kapı gibi hissettiren kim ya da ne?” Soru, okumayı kişisel tutar ve sözlükteki bir anlamın sizin kendi tepkinizin yerini almasını önler.

İmgeyle gözlemi ayrı kaydedin. Rüyadaki ya da karttaki ayrıntıyı bir sütuna, günlük hayatta gerçekten yaşadığınız durumu başka bir sütuna yazın. Kilitli bir kapıyla ilgili çağrışımınızı not ederken hangi konuşmanın, hatıranın ya da seçimin onu aklınıza getirdiğini de belirtin.

Bilinçaltı yorumunda rüya ve tarot örnekleri

Kaybolan bir anahtar rüyası. Bir adam haftalardır evinin anahtarını bulamadığını görür. Rüya, yeni başladığı işte kendini “içeride” hissetmemesiyle ilgili olabilir. Rüyada hangi kapının açılmadığını not etmek, duygunun hangi alana ait olduğunu gösterebilir.

Rahatsız eden bir kart. Bir kadın Rider–Waite–Smith destesinden Kılıç Dörtlüsü’nü çeker; uzanmış figür onu rahatsız eder. Bu tepkiyi dinlenmeyle ilgili düşüncelerine bağlayarak okur. Örnekte kadın, dinlenmeyi tembellik saydığı için yorgunluğunu hep ertelediğini fark eder; karttaki ayrıntı onun kişisel çağrışımını açan sorudur.

12. evde Ay. Doğum haritasında bu yerleşim çoğu zaman içeride, tek başına işlenen duygular olarak okunur. Kişi bir olayın kendisini ne kadar etkilediğini ancak aradan zaman geçince fark edebilir; yalnız kalabileceği sessiz anlar ona duygularını duymak için alan açar.

Yeni bir ilişki açılımında Ay kartı. Rider–Waite–Smith destesindeki Ay’ın iki kule arasındaki patikasını ve belirsiz ışığını düşünün. Duygular için belirlediğiniz pozisyonda bu kartı, yeni durumla eski korkuların karışması üzerinden okuyun. Hangi korkunun geçmiş deneyimlerden geldiğini, hangi kaygının bugünkü gözlemlerinize dayandığını ayrı ayrı sorun.

Anlamsız görünen bir rüya. Gün içinde duyduğunuz bir konuşmanın rüyada yeniden geçtiğini düşünün. Onunla güçlü bir duygu ya da kişisel çağrışım kurmuyorsanız her ayrıntıya anlam yüklemek zorunda değilsiniz. Ne gördüğünüzü kısa bir notla kaydedin; rüyayı düşünmek için seçtiğiniz şey, sizde bıraktığı izdir.